_{محرم الحرام  در  دشتی}

_{حلول ماه محرم الحرام در دشتی همزمان}

 _{با عبور غریب حزن و اندوه در این}

_{وادی مظلوم است. محرم که می آید}

_{مردمان ساده دل و صادق این سامان برای}

_{بهره بردن از معنویت مستور}

_{در این ایام سیاه می پوشند و هر جا}

 _{باشند خود را به عزا خانه های}

_{امام حسین (ع) می رسانند .}

_{غروب غمگینی که محرم به دشتی}

 _{می رسد عزا خانه ها که معمولا}

_{متعلق به خیرین و سرشناسان}

_{این وادی است با نصب بیرق های}

_{سیاه آماده و چشم به راه رسیدن}

 _{عزاداران ساده و صمیمی امام حسین (ع)}

_{می مانند.بعد از صلاه مغرب و عشاء}

_{ذکر امام حسین مردم را به}

_{عزاخانه ها دعوت می کند.}

_{ذکر مانند اذان برای نماز مطلع}

_{نمودن اهل آبادی از برگزاری}

_{مراسم روضه خوانی و عزاداری است.}

  _{ذاکر به سبکی خاص و با حزنی}

_{همواره می خواند . و گروه همخوان}

_{با فراز و نشیب صدا به سبکی خاص}

 _{حسینم  وا حسینم را تکرار می کند.}

_{حسینم وا حسینم  وا حسینم}  

_{تعالوا للعزا نبکی حسینم}

_{حسینم وا حسینم واحسینم}

_{به هر جا می شود ذکر حسین راست}

_{جناب مادرش زهرا در آنجاست}

_{حسینم وا حسینم واحسینم}

_*******

 _{درماه ذي الحجة الحرام تمامي برنامه هاي}

_{شادي كه هم خواني با محرم نداشت}

_{به انجامرسانده و پس از ورود به محرم}

_{تمامي برنامه ها كه قدري رنگ شادي داشت دردشتی}

_{تعطيل مي كردند و بطوركلي عزادار مي شدند .}

_{در بابعزاداري ، بدين صورت معمول بود}

_{كهتمامي ده شب يا بقولي دهه ي عاشورا}

_{برنامه درقسمتي از خانه ي مرحوم ميرزاعبدالله}

_{زايرحاجي حیدر كدخداي منطقه كه چند منظوره}

_{بوده درحالت عمومي دروازه خواندهمي شد}

_{و درزمان استفادهجلسات عمومي كدخدا}

_{مجلسي خوانده مي شد و در زمان برگزاري}

_{مراسم عاشورا حسينيه خوانده مي شد}

_{برگزارمي گرديد.}

_*****

 _{روضه خوان اين ماه در دوره زمانی ما}

_{که کودک بودیم ،}

_{شيخ ساكن روستاي شاه مراد به نام}

_{مرحوم شيخ حسين شفقتبود.}

_{ونوحه خوان زنانه و مردانه، مردي به نام}

_{مرحوم عباسرمضان بود.}

_{نوحه هاي پا منبريرا بطور معمول}

 _{مرحومعباس رمضان ، مرحوم ملا ابراهيم،}

_{مرحوم مشهدي ابول باغباني وبعض ديگر كه في الحال}

_{در خاطرم نيست انجام مي دادند.}

_****

_{تركيب حضورافراد براي نشستن قدري طبقه اي بود .}

_{در مكان اصلي كه حسينيه بود بيشتر از مردانميان سال}

 _{و مسن تشكيلمي شد.در ورودي دروازه}

_{كه گاهي راهرو هم خوانده مي شد،}

_{زنان ميان سال ومسن مي نشستند}

_{و در قسمتشرقي حسينيه كه مكاني}

_{به اندازه ي آن  بود  محلي برايتداركات بود}

 _{كه بطور معمول جايگاه مزیرحسين}

_{كه دلاك روستا و قهوه چي برنامه بود}

_{و عده اي از مردان جوان بود.}

_{بطور معمول پسران ودختران خيليجوان}

 _{وتعدادي اززنانو مردان جوان بيرون}

 _{از اين سه مكان در حال رفت و آمد}

_{وبعضاً مشغول  سينه زدن بودند .}

_****

_{در بخش تداركات  اولينتدارك ،}

_{چاق كردن قليان توسط پسران ودختران}

_{معذببود كه براي مجلس نشينان}

 _{ميان سال ومسن زن و مرد برده مي شد.}

_{ودر كنار آن يكي دوسرويس چاي وقهوه}

_{برده مي شد كه اين اعمال تا قبل از}

_{شروعشدن روضه ادامه داشت وبطورمعمول}

 _{به اضافه ي دود آتش قهوه خانه ي مزيرحسين ،}

_{دود  قليان ها  درمحل  برگزاري}

_{خوب مي پيچيد.} 

_****

  _{زنان ودختران جوان بطورمعمول}

_{هرشب  برنامه سينه زدن اختصاصي داشتند.}

_{و درحدود 15 تا 20 نفر دروسطحياط} 

_{بصورت دايرهمي ايستاند .}

_{و عباس رمضان گاه درمياندايره و}

_{گاه كه دايره كوچك بود  و ميداني}

_{براي حركت نداشت در بيرون} 

_{نوحه مي خواند وآن ها سينه مي زدند}

 _{و جواب مي دادند و بطورمعمول}

_{اين دايره مي چرخيد . و اين يك نوع}

_{سينه زدن زنان محلي بود.وديگر اين كه}

_{زماني كه  نوحه ي پا منبري قبل ازروضه}

_{خوانده مي شد باز، زنان نشسته با يك دست}

 _{به سينه و با دست ديگر به پاي خود}

_{و گاهي با دو دست به سينه يا به پاي خود}

 _{مي زدند.و در زمان خواندن نوحه يپا منبري}

 _{معمولاً مردان و زنان ميان سالو مسن}

_{بطور آرام نشسته به سينه ي خود مي زدند.}

_****

 _{از شب پنجم به بعد بودکه علم تشكيل شده بود}

_{از يك چوب بلند و مقداري پارچه ي}

_{سبز و سياهكه بدور آن مي پيچيدند و چون بلندبود}

_{آن را به دیوارتکیه می دادند. و پنجه ي فلزي}

_{دربالاي آن كه نمادي از دست بریده امام حسين (ع)}

_{یا ابوالفضل العباس در كربلا بودگذاشته بودند و}

_{در محل برگزاري هميشه برافراشته بود.و گاهی جوانان}

 _{بدست گرفته و دور آن سينه زني مي زدند.}

 _{اين علم تا روز دهم كه عاشورابود}

_{برقرار بود و گاه اوقات روزها براي}

_{جمع نذورات خانه به خانه در روستا}

_{و خانه هايباغ نشين نزديك روستا}

 _{مي بردند و مي چرخاندند. و درروز}

_{عاشورا پس از پايان مراسم كه بعداز}

 _{خواندن روضه يروز قتل ومراسم ذوالجناح بود}

 _{آن را به طرزبسيارخشنيكه ياد آور اعمال}

_{عمر سعدلعین در كربلا بودباز كرده و پارچه هايش}

 _{تكه تكهشده و هرتكه نصيبفردي مي شد.}

_{و آن فرد چه زن و چه مرد ،  آن تكه پارچه} 

_{را تا محرم  بعدي بر بازوي خود براي سلامتي}

 _{مي بست .}

_****

 _{از شبهفتم به بعد زنان جوان}

_{مشغول شده و مهتك(مختک) علي اصغر را با}

_{پارچه هاي سياه و سبز ونوار و قنداق و}

_{غيره  تزئينمي كردند و شب نهم ودهم}

_{زنان و دختران حاجت دار به نوبت آن را}

 _{به دست گرفته و عده ي ديگريزير آن}

_{عبور مي كردند و گاه هفت باربه دور آن}

_{مي چرخيدند. و در شب دهمآن را باز}

_{مي نمودند.}

_****

  _{شيخ روضه خوان مؤظف بودتا}

_{روضه را مرتب و به رديف بر اساس}

  _{باب كتاب ابو مخنف بخواند. كه هر شب}

_{باب يكي بود و عبورشيخ از اين مقوله مساوي بود}

 _{با اعتراض مستمعين كه خودهمه چيز از}

_{حفظ بودند در حالي که بسياري بي سوادبودند .}

_****

 _{در شب دهم بيشتر مردم تا صبحدم به}

_{جهت همراهي امام حسين (ع) كه دراين}

_{شب بيدار بوده است در آن مكان بيدار}

_{مي ماندند.و به همراه اذان صبح برنامه ي}

 _{صبحدم را به همراه شيخ روضه خوانونوحه}

 _{خوانان اجرا و پس از آن براي استراحت و}

 _{خواب به خانه مي رفتند .}

_****

  _{حدود هاي ساعت ده و نيمبه حسينيه}

_{باز مي گشتند. و در روضه ي روز عاشورا}

 _{شركتو پس از برگزاري مراسم ذوالجناح}

_{و خواندن اذان ظهرو خوردن ناهار نذري روز قتل}

 _{به خانهمي رفتند.جوانان که قوی بودند}

 _{علم بردوش گرفته و خانه به خانه روستاهای}

 _{همجواررفته و نذورات جمع می کردند.}

_****

 _{صدای ذاکران در هم می پیچد و ندایی باحسینم} 

_{در تمام کوچه پس کوچه های محله های}

 _{محزون دشتی صفا و جلای محرم را جاری می ساخت .}

 _{این نغمه حزین در گویش دشتی به ذکر گرفتن معروف}

 _{است. پس از ادای نماز، مردم دشتی از}

 _{خانه ها بیرون آمده و در تاریک روشنای}

 _{هلال محرم تا عزا خانه ها -حسینیه ها ،}

_{مساجد و تکایای مردمی- محزون فرزند زهرا}

 _{پیاده راه می پیمایند تا قدم هایی که برای رفتن}

 _{به عزای امام حسین(ع) برداشته شده هیچ گاه}

 _{بر پل صراط نلغزد.}

_****

 _{پیشتر قبل از اینکه تحت تاثیر تلویزیون و}  

 _{سبک سینه زدن  تغییر یابد مردم این سامان}

 _{به سبکی منسجم و خاص البته مشابه سینه}

_{زدن جنوبی به عزاداری می پرداختند.  سینه زدن}   

_{که اندکی با آنچه امروزه تحت عنوان}

_{سینه زدن جنوبی و بوشهری از تلویزیون}

 _{به نمایش گذاشته می شود متفاوت است ،}

_{سینه زنها در یک بر بزرگ و دایره دست}

_{در کمر هم انداخته و با نوحه ها(سرخوانی های)}

 _{با ضرب آهنگ تند به اجرای مراسم می پرداختند.}

_{پیشتر دردشتی سینه زنها هنگام اجرای}

_{نوحه متحد از کمر خم شده و بر روی پای راست}

 _{استقرار یافته و پای چپ را اندکی عقب تر گذاشته}

 _{و در همان حالت خمیده یک دست با تکیه بر پای}

 _{راست و یک دست با تکیه بر پای چپ بر سینه}

 _{می زدند و هنگامی که سینه زنها در یک بر}

_{به جلو خم می شدند به صورت هماهنگ}

 _{این بر باز و بسته می شد و صدای نفس زدن}

 _{سینه زنها در فضا ریتم خاص سینه زدن را}

_{هماهنگ می کرد .همین که خواندن نوحه خوان}

 _{تمام می شد و برای جواب دادن، سینه زنها}

 _{هماهنگ کمر راست کرده و در همان حالت که}

_{پای راست در جلو  و پای چپ در عقب داشتند}

 _{به گردش و پاسخ نوحه می پرداختند و پای}

_{تکیه گاه- در حالت ایستاده پای چپ}

_{(پای عقب)  - را به زمین می کوبیدند .}

_{در این سبک سینه زنی برای اینکه افراد به}

 _{هم نزدیک شده و یک صف به هم چسبیده}

 _{تشکیل دهند هر نفر دست را در سمت مخالف}

_{فرد و در کمربند یا شال کمر دیگری}

 _{می انداخت تا هیچ  فاصله ای بین سینه}

_{زنها نباشد. دردشتی مطلقا سینه زدن}

_{واحد و یک دست وجود نداشت و هر چه} 

_{بود به همان سبک پیش گفته اجرای مراسم}

 _{انجام می گرفت. نوحه ها یابه قول مردم}

 _{دشتی سرخوانی ها نیز در ابیات کوتاه و}

_{به دفعات زیاد تکرار می شد و از این رو}

_{شور و جذبه  خاصی به مراسم می داد.}

 _{بعدهاو تحت تاثیر پخش مراسم سینه زنی}

 _{مناطق جنوبی کشور از تلویزیون و دشواری}

 _{اجرای سبک سینه زدن  پیش گفته - به دلیل}

 _{خمیدن کمر معمولا سینه زنها با کمر درد}

_{مواجه بودند- جوانان دشتی نیز از سبک}

_{سینه زدن پدران خود بریده و با اجرای}

 _{نوحه های تلویزیونی به سبک سینه زدن}

 _{امروز رسیدند که البته سینه زدن واحد}

 _{نیز جزیی از آن گشت.}

_****

_{نمونه ای از سرخوانی های مراسم سینه زنی پیشتردشتی}

_{زیر خنجر گفت شاه لب تشنه}

_{مهلتی ای شمر تشنه ام تشنه}

_{خنجرت ای شمر زین گلو بردار}

_{خود سپارم جان تشنه ام تشنه}

_{آفتاب امروز سخت سوزان است}

_{زخم هایم را تشنه ام تشنه}

_{ظهر عاشورا دختر زهرا}

_{می زند بر سر تشنه ام تشنه}

 _*****

_{ابوالفضل باوفا علمدار لشکرم}

_{مه هاشمی نسب امیر دلاورم}

_*****

_{عباس شیر غاضی}

_{می کرد نیزه بازی}

_{با لشکر حجازی}

_{عباس شیر غاضی}

_****

_{چو مسلم به کوفه بغل بسته آمد}

_****

_{به حسن گریه کنم یا به حسین یا به رضا}

_{دختر بدر دجی امشب سه جا دارد عزا}

_****

_{حسن به زهر کشته شد حسین به شمشیر جفا}

_****

_{وای حسین کشته شد}

_{نور دو عین کشته شد}

_{شاه مشرقین کشته شد}

_{وای حسین کشته شد}

_{آغام حسین کشته شد}

_{ای وای حسینم وای}

_{نور دو عینم وای}

_{ای وای حسینم حسینم حسینم وای}

_{منبع: کوره ولات های دشتی}